“Аёлларнинг илм ўрганишлари, билимли бўлишлари яхшими ёки оила тутишни билиш билан чегаралаган маъқулми? Ажойиб савол. Бу савол аёлларни хўрлаш учун берилганини сўзлаб, унга қарши ушбу равишда жавоб берамиз. Ёш бир қиз тўғри, мустаҳкам, кенг, тўлиқ равишда таълиму тарбия кўрсин, ақлнинг қувватини-ю зеҳннинг кенгайтириш тўғрисида ундан ҳеч бир нарсани қизғанилмасин. Инсон ер каби ўз ҳолига ташланса, ўт-ўландан бошқа ҳеч бир нарса ундира олмайсиз.
Эркаклар каби аёллар ҳам тафаккур, билиш учун ақл, фикру ният, қарши туриш ёки бардош учун ирода ва эзгулик эгаларидир. Шундай бўлгач, ҳеч бир илм олмай ишларнинг ҳаммасини қилишлари ўзлари учун осон бўладими? Аёл қилган ишларнинг ҳар бири бутун инсоният умрининг негизидир. Ҳақиқатда ҳам оилани хароб этган ёки яхши тутган, ҳар бирини ўрнига қўйган, оила аъзоларининг қайсидир маънода хотиржамлигини таъминлаган бу аёл эмасми? Шундай экан, илм ўрганган, тарбия кўрган бир қизнинг ўз ишларини яхши ва ўрнида бажара олишига ишониш лозим. Оиладаги фарзанднинг яхши тарбия олиши, саломатлиги, оналик, завжалик вазифаларини бажариши, оила ишларини кўркам равишда бажариш учун қизларга мустаҳкам ва тўғри равишда илму тарбияни ўргатиш керак. Энди қизларимизга айтамиз: Илм ўрганишга ҳаракат қилинг. Вақтингиз саноқли эканини унутманг. Ақлу зеҳнингизни чархланг. Бунга икки йўл билан эришиш мумкин. Биринчиси: Энг аввало аёл, хотин ва она бўлишингизни унутманг. Олаётган билимингиз ҳам аёлларга хос бўлсин. Ва олаётган илмингиз сизни асл вазифаларингизга зарар бермасин. Иккинчиси: Олган илмингиз етарли даражада дея, кибрланиб кетманг. Ҳар доим илмингизни ошириб боринг. Мана шу икки шартни бажара олсангиз, илму камол эгалари бўласиз ва бу илм сизга айб эмас, файз бўлади. Ривоят: Бир қиз бор экан. У илму маърифатли бўлишга кўп тиришар, кўп нарса ўрганган эди. Яхши бир куёв чиққач уни турмушга узатдилар. Ёш хоним қайнисининг мактабда берилган арабий ва форсий дарсликларида ёрдам бераётганини кўрган куёв: “Субҳаналлоҳ! Сиз бу икки тилни ҳам биласизми?, - деб сўраган экан. Хоним кулимсираб: “Ҳа, севгилим”, - деб жавоб берибди. Қандай ибратли сабоқ.
Китоб ўқиш энг ҳузурли, энг гўзал юпанчлардан бўлгани каби зеҳнни ошириш, илму маърифат эгаси бўлиш, хуллас илму тарбия ўрганиш учун жуда керакли бўлган ишлардан биридир. Яхши китоб яхши дўст кабидир, аммо шуни ҳам айтиб ўтиш жоизки, дин ва дунёимиз учун керакли бўлган китобларни танламоғимиз керак. Яхши китоб қандай танланади, деб сўрасангиз, сизга шунедай жавоб берамиз: “зеҳнимизни тузатган, керакли ишларимизни бизга билдирган ва сездирган, бизни кўркам хулқ бўлишга ундайдиган китоб яхши китобдир. Бунинг акси бўлиб, бизда бузуқ фикрларни уйғотадиган, ёвузу ёмон хулқларни кўркам хулқлар қилиб кўрсатадиган, бизни ёлғон ўйларга бошлаб, тўғри ўйлардан чалғитадиган китоб эса, ёмон китобдир. Уни тезда қўлдан туширмоқ керак. Бироқ ёш қизлар оналаридан яширин ўқиш ниятида бўлган асарлар ҳам бўлади. Бунда оналаримиз эътиборли ва сезгир бўлишлари талаб этилади. Кичкина хоним қизлар, агар мендан қандай китоб ўқиш керак, деб сўрасангиз, сизга шу сувратда жавоб бераман: “Муаллифнинг илми адаб ва ахлоқда ўрнак олишга ярарлик бўлган асарларни ўқинг. Уни санаб тугатиб бўлмас кўп фойдалари бордир”.