Қайнона-келин яқинда туғилган чеварасини йўқлаб келишга тайёргарлик кўришарди. Аммо қайнота, бугун боққа хашарчилар келади, келин уларнинг ош-овқатига қараб турсин, деб қолди. Бу хабарни келин жаҳлланиб қаршилади. Токчага уч кун аввал йўқлов учун олиб келинган чақалоқ кийимини кўтариб уйига кириб кетди. Далабоп кийимларини кийиб, йўлга тушди. Она бир зум туриб қолди. Энди нима қилади? Йўқловга нима олиб боради? Ахир, бораётган жойи қуда томон, каттабуви деган номи бор. Шундай ўйлар билан турганида дарвозадан кириб келган ўғлини кўриб елкасидан тоғ ағдарилгандек бўлди:
– Келин олиб келган йўқлов кийимини уйларингга қўйиб кетибди. Киришга истиҳола қилиб тургандим...
– Боғдаги ишлар бир кун кутиб турса бўларди, – онасининг гапини бўлиб тўнғиллади ўғил. – Келинингиз ҳам бориб келса, нима қиларди?..
Шундай дея ўғил онанинг гапларини ҳам эшитмай ичкарига кириб кетди. Она ўғлини кутиб анчагина остонада туриб қолди. Шу пайт дарвозадан бирин-кетин қизлари кириб келишди:
– Нимага у ерда турибсиз?
– Кўзларингиз қизарган, йиғладингизми?
– Нима бўлди?
Она жавоб бериш асносида уларни тинчлантирди:
– Қаричилик қурсин. Йўқловга нарса олдиришни эсимдан чиқарибман...
– Уч кун олдин келинингизга тайинлаётгандингиз, олиб келмабдими?
Она жавоб бермади. Кириб, эски чинор сандиқни кавлай бошлади. Аммо бу ерда ўлимликка аталган нарсалар бор, холос. Нима олиб борса экан?
Оналарининг бу ҳолати уканинг ҳам, келиннинг ҳам феълини биладиган қизлар юрагини увиштириб юборди. Бири дўконга югурди, бири онанинг дастурхонини тайёрлади. Бошқаси кийимларига дазмол босди...
Ўғилнинг уйидан эса хуррак овози эшитиларди...
Эй хотиржам уйқуга кетган ўғил! Наҳот хотининг меҳмондорчиликка бормаслиги онаизорингни остонада музтар қилишга арзиса?! Наҳот сени ҳеч нарсага зориқтирмай ўстирган мушфиқа волиданг сенга мўлтираб боққанда, кўзларингга уйқу келса? Ғафлат уйқусидан уйғон! Рўзи маҳшарда онанг кўзидан оққан кўз ёшлар жавобини қандай берасан?!
Сен-чи, келинжон, тинмай фарзандингни боқишда қийналаётганингдан зорланасан. Уни деб ухлолмаганингни пеша қиласан. Ўзинг ўйла, сен орқа ўгириб кетган аёл ўғлини – сенинг эрингни ухлаб ўстирганмикан?! Уни дунёга келтириб, мактабда, олийгоҳда ўқитгунча сен тортаётган қийинчиликларнинг минг, миллион баробарини чеккандир?! Буларни ўйлаб кўрмайсанми? Қийналиб боқаётган болангдан эртага сенга шундай жавоб қайтса, юрагинг кўтарадими? Ахир, қайнонанг ҳам боласини умид билан ўстирган, белимга мадор бўлсин, суясин деган. Қариганимда тиргак бўлади деб қўлларидан тутиб атак-чечак қилдирган. Бу дунё экинзор, экканингни ўрасан...
Машойихларимиз бежиз: “Айтганинг қайтарар, не десанг тоққа, Ўрарсан, ҳар неки эксанг тупроққа”, дейишмаган. Бу мисралар фақат она кўзёшини оқизган ўғил ёки қайнонасига орқа ўгириб кетган келингагина тегишли эмас. Унинг маъносини умримизга татбиқ этиш барчамизнинг икки дунёмиз учун манфаатли. Зотан, Аллоҳ таоло Қуръони каримда бизни шундай огоҳлантирган: “Бас, ким (ҳаёти дунёдалик пайтида) зарра мисоличалик яхшилик қилса, (Қиёмат кунида) ўшани кўрур. Ким зарра мисоличалик ёмонлик қилса, уни ҳам кўрур” (Залзала, 7-8).
Нигора МИРЗАЕВА