Савол:    Рўза,    саҳарлик,    каффорат   ҳақида    бир    неча саволларим бор эди, шуларга жавоб бера олмайсизларми?

Жавоб: Бажонидил.

1. Тонг отиб колди, деб шубҳаланадиган вақтга қадар саҳарлик қилиш макруҳдир.
2. Рамазон ойида саҳарлик қилиш рўза нияти ўрнига ўтади («Фатавои Оламгирийя»).
3. Қуёш ботганидан сўнг эртанги кун рўзаси учун ният қилиш мумкин («Мабсути Сарахсий»).
4. Рамазон рўзасининг ниятини кун ярим бўлай дегунча қилиш мумкин, қазо ва каффорат рўзаларининг ниятини тонг отгунча қилиш лозим. Тонг отгандан қуёш ботгунча кун ҳисобланади.
5. Рўза тутганлиги ёдида бўлиб, аммо қасд килмай, бехосдан ичиб қўйган (масалан, тахоратда сув ютиб қўйган) киши хато қилган ҳисобланади. Хато қилиб ёки мажбур этилиб рўзасини очиб қўйган рўзадорга фақат қазо лозим бўлади, каффорат бермайди.
6. 6.   Рўзасини қасддан очган соғ киши шу куни қуёш ботгунча рўза тутмасликка узр ҳисобланган дардга чалинса, ундан каффорат соқит бўлади («Фатовои Қозихон»).
7. Рўзасини қасддан очган соғлом аёл шу куни қуёш ботгунча ҳайз кўрса, ундан каффорат соқит бўлади («Мабсути Сарахсий»).
8. Рамазон рўзасини қасддан бузган киши каффорат учун тополса, қул озод қилади, тополмаса, кетма-кет икки ой рўза тутади, агар бунга кучи етмаса, олтмиш нафар камбағалга фитр садақаси миқдорида таом ёки унинг қийматини беради.

Рамазон рўзасини тутмасликка нималар узр бўлади?

Савол: Кимлар Рамазон рўзасини тутмасликка узрли саналади ва узрлар қайсилар?
Жавоб: Рўза тутиш Рамазон ойида фарз бўлса-да, бир неча узрлар сабабли уни кейинги ойларда қазо қилиб тутиб бериш мумкин. Касаллик, ҳомиладорлик, эмизиклилик, кексалик, ҳайз, нифос ва сафар ана шундай узрлардандир.
Дардининг оғирлашишидан ё тузалишининг кечикишидан қўрққан касал Рамазон ойида рўза тутмай, сўнг қазо қилиб тутиб бериши жоиз. Ҳомиладор ва эмизикли аёллар ҳам рўза тутишларида ўзларига ё фарзандларига зиён борлигидан хавф этсалар, уни кейинга қолдиришлари мумкин.
Кексалик туфайли рўза тутишга ожиз чол ё кампир ҳар куни Рамазон рўзаси учун мискинга садақаи фитр миқдорида фидя бериши лозим. Аммо улар кейинчалик қувватга кириб рўза тутишга ярасалар, фидя берган бўлсалар-да, қолдирган кунларини қазо қилиб тутиб берадилар.
Ҳайз ё нифосдаги аёл тоза бўлгунича рўза тутиши мумкин эмас. Тоза бўлганидан сўнг Рамазон ойида қолдирган кунларини қазо қилиб тутиб беради.
Сафардаги киши рўза тутишда машаққат бўлиш ва бўлмаслигидан қатъий назар рўза тутмаслиги мумкин. Агар сафарда рўза тутмаса, албатта қазосини тутади.
Қолдирган рўзалар қазоси исталса, кетма-кет ё бўлиб-бўлиб тутиб берилади.

Рўзани бузувчи нарсалар

Савол: Баъзан рўзалигим эсдан чиқиб бирор нарса еб ёки ичиб қўйсам, рўзам очиладими?
Жавоб: Рўзани бузувчи нарсалар уч холдан бирида содир бўлиши мумкин: эсдан чиқариш ё хато оқибатида ёхуд қасддан.
Рўза тутганлиги ёдида бўлмай, еб-ичиб қўйган ёки уни бузадиган амалга қўл урган кишининг рўзаси бузилмайди. Рўзадорлиги эсига тушгандан сўнг рўзани бузувчи нарсани (масалан, еб-ичишни) давом эттирмаса бўлди. Агар давом эттирса, рўзаси бузилади ва қазо лозим бўлади.
Рўзадор хато қилса, масалан, таҳорат қилаётганда оғиз чайишда сув томоғига кетиб қолса ёхуд қуёш ботмаган ҳолда ботди, деган ўйда рўзани очиб қўйса, рўзаси бузилади ва шу кун қазосини тутмоғи керак.

Саҳарликда ухлаб қолса, нима қилади?

Савол:   Инсончилик  экан,   баъзан   Рамазон   саҳарлигида ухлаб қоламиз. Бундай ҳолатда рўзага қандай ният қилиш керак?  Бирор  нарса еб олиш лозимми?  Чунки улаб рўза тутиш,    яъни    саҳарлик   қилмай, рўза тутиш макруҳ, дейилган…
Жавоб: «Улаб рўза тутиш», дейилганда оғиз очиш вақтида оғиз очмай, яъни кундузда ҳам, тунда ҳам ҳеч нарса емай-ичмай, жимоъ қилмай рўза тутиш тушунилади. Оғиз очиш вақтида оғзини очиб, таом еб, саҳарликка туролмай рўза тутиш «улаб тутиш», дейилмайди. Саҳарликка тура олмаган
киши уйғонганида тонг отган бўлса, ҳеч нарса емаслиги ва ичмаслиги
керак. Еб-ичса, шу куни рўза тутмаган бўлади. Саҳарликка тура олмаган киши куннинг ярмигача Рамазон рўзасини   Аллоҳ розилиги учун тутишни кўнглидан ўтказса, рўза тутишга ният қилган бўлади. Умуман рўзанинг нияти Аллоҳ розилиги учун рўза тутмоқликни кўнглидан ўтказишдир.

Савол: Яқинда Рамазон ойи кириб, таровеҳ намози бошланади. Таровеҳ намозини ўкишга доир масалаларни билмоқчи эдим.
Жавоб: Таровеҳ намозини ўқиш эркак ва аёлга суннати муаккададир. Таровеҳ намози Рамазон ойида хуфтон намозидан сўнг, витр намозидан олдин ўқилади. Таровеҳ йигирма раакатдир. Ҳар икки раакатдан сўнг салом берилади. Ҳар икки саломдан сўнг, яъни тўрт ракатдан кейин ва витр намози билан таровеҳ намозининг охирги саломи ўртасида бир оз ором олинади. Бу мустаҳабдир. Бу вақтда тасбеҳ айтиш ё қироат қилиш ёки тек ўтириш мумкин.
Таровеҳ намозини жамоат билан ўқиш эркакларга суннати кифоядир. Таровеҳ намозининг бир неча қисмига кечикиб жамоатга қўшилган киши витр намозини жамоат билан ўқигач, таровеҳнинг қолган раакатларини ўзи ўқиб олади.
Туриб ўқишга қодир киши таровеҳ намозини ўтириб ўқиши макруҳдир. Шунингдек, имом рукуъга боргунча унга иқтидо қилмай, кутиб туриш ҳам макруҳ бўлади. Таровеҳ намозини тез ўқиш ниятида шошиб қироат қилинмайди, таъаввуз, тасмия, саловот, қавма ва жалса тарк этилмайди.

Савол:    Айрим    кишиларга    рўза    тутмасликка    ижозат берилган экан. Улар кимлар?
Жавоб: Рўза - Исломнинг беш арконларидан бири. У шундайин улуғ  ибодатки, Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам: «Агар умматим Рамазон хислатини билганида эди, йилнинг ҳаммаси Рамазон бўлишини орзу қилар эди», деганлар.
Инсон касаллигининг кучайиши ё тузалишининг кечикишидан қўрқса, сафарда бўлса, ҳомиладор ё эмизикли ҳолда ўзи ё гўдакка зиён етишидан хавф қилса рўза тутмаслиги мумкин. Бу кишилар рўза тутишга монеъ бўлган сабаб кетганидан сўнг қолдирган кунларининг қазосини тутиб беришади.
Ғариб ҳолдан тойган кишилар ва тузалмайдиган оғир беморлар рўза тута олмасалар, ҳар кунги рўза учун икки кило буғдой ёки унинг миқдорида камбағалларга фидя берадилар. Борди-ю сўнгра қувватга кириб ёки тузалиб қолсалар, қазо тутиб беришлари лозим.
Кундузи ўсмир балоғатга етса, аёл ҳайз ва нифосдан тоза бўлса, касал соғайса, мусофир юртига (уйига) келса, киши адашиб ёки қасддан таом еб қўйса, буларнинг барчаси шу кун охиригача ҳеч нарса еб-ичмаслиги керак.
Рўза тутишни ният қилгандан сўнг бир неча кун бехуш ёки жинни бўлган киши мазкур касаллик етган кундан қолган кунларни қазо қилади.
Бир ой комил Рамазон шарифда жиннилик ҳолатида бўлган кишидан рўза соқит бўлади. Агар мазкур даврда бехуш бўлса унга қазо лозимдир. Ҳайз ва нифосдаги аёллар рўза тутмайдилар. Тоза бўлганларидан сўнг қазосини тутиб берадилар. Рамазонда рўзадор киши қасддан еб-ичса ёки жимоъ қилса кунига бир кундан қазосини тутиб беради ва жинояти учун каффорот (эваз тўлаш) вожиб бўлади.

"Динда саволим бор"

китобидан олинди.