Ҳаёт чорраҳаларида

Газета варақлайман, аёл ҳақидаги сатрларга кўзим тушади:
“Аёл дунёси гўё буюк истеъдод билан яратилган китоб, варақлаган саринг қизиғи чиқаверади. Аёл қанот, аёл-рағбат, аёл тоза ҳаво, аёл-баҳор, аёл-тўкин куздир! Аёллик бу тахт!”
Қўшни ҳовлидан бақириқ-чақириқ овозлари эшитилади:

• Ҳа, жуворнамаг бўлгур, уйимни кўйдирасиз-ку бунақада. Келин дегани ҳам шунақа бўладими? Бунақада ўғлимни топганини кўкка совурасиз-ку.
• ...Ойи, ойижон, нима қилдим?
• Вой ўлиб қўяқолий бу кунларни кўргандан кўра, а шакарни нам тортиб қолибди-ку. Вой доде, кўзиз қаерда эди? Қарасангиз бўлмайдими?

Бирпас орага жимлик чўкди. Жимликни бузган Қутлуғ Туркон оқа сўзни узоқдан бошлади. У Хонзоданинг бу оилага келин эмас, фарзанд бўлиб қолганлиги, Соҳибқирон унинг ўғли Муҳаммад Султонни ўзига валиаҳд қилиб тайинлагани — барча-барчасини шошилмай ҳикоя қилди.

— Халқимизда қадим-қадимдан давом этиб келаётган бир анъана, удум бор, — дея сўзини давом эттирди Қутлуғ Туркон оқа, — агар аканинг хотини бева қолса, фарзандлари етим бўлиб қолмасликлари учун уни укасига никоҳ қилиб беришган.

Йиллардир 4 фарзанди тарбияси билан биргаликда, оила юкини ташиган елкалари чўкканди, чарчаганди. Турмуш ўртоғининг ҳар оқшом, фарзандларининг ёнида уни ерга уриши, ҳақорат қилиши эса дардига минг дард қушар, қалбига оғриқ олиб кирарди. У бир нарса гапирса, эри унга терс гап гапирар, ҳеч бир нарсада келиша олишмасди.
Эрининг сўзларига кўра у уйда “тайёрини еб ўтирган” қавли уни азобини ўн чандон орттирарди. (Кўп эркаклар шундай тушунишмайдими?). “Шундай экан мен ҳам ишлай”, деган таклифига эса “Уйда нимани қойиллатингки, ишга чиқмоқчисан?” дея мазах этишарди.

Бир танишим айтиб бердилар:
Ўртоғим меҳмонга келди, у билан ўтириб бемалол “қайнона саргузаштлари” ҳақида суҳбат қурдик. Ёнимизда 6 ёшар қизим ўйнаб юрарди. Бир неча кундан сўнг қайнонам меҳмонга келдилар. Қизимнинг бувисига айтган биринчи “янгилиги”:
- Бувижон, биласизми, ойимнинг қайнаналари уларни роса қийнаган экан. Сиз ойимни қайнаналарини танийсизми? – бўлди.
- Ҳа, қизим танийман, ҳамда жуда яхши танийман, - дедилар қайнонам.
Ер ёрилмади, ерга кирмадим.
Кўпинча ота оналар “Бу ҳали кичкина, нимани ҳам тушунарди...” деган ҳаёл билан бола ҳузурида қўни-қўшни, қариндош ёки ўқитувчилар ҳақида турли хил гапларни бемалол гапирамиз. Қайсидир маънода бу тўғри ҳам.