Саҳобалар ҳаётидан лавҳалар

Пайғамбаримиз ва Ашшараи Мубашшара

Закои КЎНПАРА

Муқаддима


Бутун ер юзида миллиардлаб инсон яшамоқда. Бу инсонлар бир-бирига ўхшамайди. Ранглари бошқа, тиллари бошқа, тузилишлари бошқа-бошқадир 1. Уларнинг тушунчалари, туйғулари ва ишончлари ҳам бир хил эмас. Дунёнинг турли жойларига тарқалган бу инсонларнинг турмуши, маъданияти ҳам айри-айричадир.
Бугунги инсонлар кечаги инсонларнинг болаларидирлар. Бугунги инсонларни тўла англаб етишимиз учун кечаги инсонларни ўрганишга мажбурмиз. Кечани, яъни ўтмишни бизга ўргатадиган фанга "тарих" дейилади.
Ислом дунёсида тарих мусулмон олимлари томонидан дастлаб "Сийар" ва "Мағозий" шаклида бошланди ва кейинчалик "Футуҳот тарихи", "Табағот", "Умумий тарих" каби номлар остида бир неча тарих китоблари ёзиб қолдирилди.

“Ҳамд” ва “раҳмат”нинг фарқи

Ироқдан бир аёл Умар ибн Абдулазизни излаб келди. Одамлардан Амирур мўмининнинг уйини сўраб-суриштирганида, унга хароба кулбани кўрсатишди. Шу эски уй Амирнинг уйими, дея ажабланди. Сўнг ҳовлига кириб, Халифанинг хотини Фотима бинти Абдулмаликни кўрди. У буғдой янчиб, ун қилаётган эди. Ироқли аёл уни хизматкорлардан бири деб ўйлади. Сўнг: - Амирул мўмининнинг хотини қаерда? – деб сўради. - Менман. Нима ишинг бор? - деди Фотима. Аёл ажабланди. Хаёлидан “Шу Амирнинг хотиними? Кийимлари эскирган, ямоқлари бор, рўйида ранг йўқ. Бизда қоровулнинг хотини ҳам бундан яхши кийинади”, деган ўйлар ўтди. Шу аснода ичкаридан Умар ибн Абдулазизнинг ўзи чиқиб келиб, тупроққа сув қўйди ва лой қилиб қора бошлади. Сўнг деворнинг нураган жойига суваб қўйди. Ироқлик аёл у зотни ҳам хизматчилардан деб гумон қилиб, Фотимага:

Гумон

Гумон нима?

Аллоҳ таоло Қуръони каримда: “Эй Мўминлар, кўп гумон(лар)дан четланинглар! Чунки баъзи гумон(лар) гуноҳдир!..” (Ҳужурот сураси 12 оят) дейиш билан мўминнинг бошқа мўмин ҳақида ёмон гумонда бўлишидан қайтарган.
Мавзунинг тушунарли бўлиши учун унга боғлиқ ваҳима, гумон, қатъий гумон, ишонч сўзларига изоҳ бериш лозим.

Намозда хушуъ

Muslima.uz

Оламлар робби Аллоҳ таолога ҳамду санолар бўлсин. Тақводорлар имоми, хушуъ қилгувчилар пешвоси, Аллоҳнинг элчиси Муҳаммад Мустафога, у кишининг аҳлига ва саҳобаларига саломат ва саломлар ёғилсин.
Намоз Исломнинг биринчи амалий устуни, имоннинг энг катта қалқони ва муҳофазасидир. Шунингдек, қиёмат куни банда энг биринчи сўраладиган амал ҳам намоздир. Бу ҳақда Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қиёмат кунида банданинг амалларидан биринчи ҳисоб берадигани намоздир...” дея хабар берганлар.

Саодат асри қиссалари

Muslima.uz

Муаллифдан

Саодат йўлининг энг улуғ ва энг сўнгги раҳбари, Аллоҳ таолонинг энг севимли қули ва элчиси Ҳазрати Муҳаммад Мустафо саллаллоҳу алайҳи васаллам жанобларининг гўзал, баркамол, ўрнакли ҳаётларини бутун борлиғича айнан тасвирлаш, асҳобининг унга нисбатан муҳаббатини, вафодорлиу туйғуларини мукаммал кўрсатиш, душманларининг кин ва ҳасадга тўла ҳатти-ҳаракатларини тўласича ифодалаб бериш, фикримизча, ҳеч бир инсоннинг қўлидан келмайди. Масалан, Абу Бакр ҳазратларининг Жаноби Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламга бўлган меҳр-муҳаббати, Абу Жаҳлдаги кин ва ҳасад уммон каби чексиз-чегарасиздир. Ҳозирга қадар айтилган гаплар ҳам, айтилажак гаплар ҳам шу уммондан бир неча қатрадир, холос.

Аллоҳ расулига муҳаббат

Пайғамбаримиз Муҳаммад с.а.в. озод қилган қуллари Савбон р.а. Расули Акрамни қаттиқ яхши кўрар, фироқларига сабр қилолмас эди. Бир куни Савбан Расули Акрам ҳузурларига юзлари қизарган ва титраган ҳолда кириб келди. У зот Савбоннинг бу ҳолатини кўриб сабабини сўрадилар. Шунда Савбон: “Бетоб эмасман, аммо озгина вақт сизни кўрмай қолсам, даҳшатга тушаяпман. Мана ҳозиргина охиратни эсладим. Шубҳа йўқки, сиз жаннатда пайғамбарлар билан бирга бўласиз. Мен, гарчи Аллоҳ раҳмат қилиб жаннатга кирсам ҳам, сиз билан бўлолмайман. Чунки сизнинг манзилингиз баланд. Агар жаннатга киролмайдиган бўлсам, кейин сизни ҳеч қачон кўра олмайман. Охиратда ҳолим не кечишини ўйлаб титраб кетаяпман”, деди. Шунда ушбу оят нозил бўлди: “Кимда ким Аллоҳ ва Пайғамбарига итоат этса, ана ўшалар Аллоҳ инъомларига сазовор бўлган зотлар – пайғамбарлар, сиддиқлар (ҳақ рост имон эгалари), шаҳидлар ва солиҳлар билан бирга бўлурдар. Ана ўшалар энг яхши ҳамроҳлардир”. (Нисо сураси, 69 оят)

Маййитга дод солиб йиғлашнинг ёмонлиги

Muslima.uzУмар ибн Хаттоб разияллоҳу анҳу Набий саллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади: “Маййит, унга дод вой солиб, кўз ёш тўкилса, қабрида азобланади”. (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти)
Бу борада ибн Аббос ва Умар ибн Хаттоб разияллоҳу анҳумо ҳамда бошқаларнинг фикри икки хил бўлган. Баъзилари маййит аҳлининг йиғиси сабабидан азобланади, деса, бошқалари, маййитга аҳлининг йиғиси туфайли азоб берилмайди, гуноҳ йиғлаганларнинг ўзларига бўлади, деган.
Абу Мусо Ашъарий Набий саллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилади: “[b]Албатта, маййит тирикларнинг: “Воҳ ёрдамчим, воҳ ҳимоячим, воҳ мададкорим, воҳ ғамхўрим”, деб йиғлашлари сабаб азобланади.

АҚЛЛИ БОЛА

Бир неча асрлар олдин Тобеинлар даврида Боғдод Ислом тараққий этган шаҳарлардан бири бўлиб, у ерда жуда кўп мусулмон уламолари, олимлари яшаган. Шу сабабли шаҳар Ислом динининг илм маркази ҳисобланган. Кунлардан бир кун Рум подшоҳи Боғдод мусулмонларига уч савол бериш амри билан ўз элчисини жўнатди. Элчи шаҳарга етиб боргач, халифага подшоҳнинг истагини билдирди. Шунда халифа шаҳар уламоларини саройга йиғишни буюрди. Элчи минбарга чиқиб:
- Мен сизларни тортишувга чақираман. Агар подшоҳимнинг уч саволига жавоб бера олсангиз, у сизларга кўп мол мулк ваъда қилмоқда. Мана саволларим: Аллоҳдан аввал нима бўлган? Аллоҳ қаерга қараяпти? Ҳозир Аллоҳ нима қиляпти?
Уламолар орасида сукунат чўмди.(Ўзингиз бу саволларга жавоб беришга журъат этармидингиз?) Тўсатдан оломон ичида майин овоз эшитилди:

Ҳалол ва ҳаромни ажратиш баёнида

Билгилки, халойиқ табиатан олти турлидир:

 

Биринчиси, кишининг солиҳлиги ва ёҳуд аҳволининг фасодлиги маълум бўлмаса, у билан муомала қилиш дурустдир. Чунончи бир кимса мусофир бўлса шаҳардаги ҳар кишидан таом олиши ва муомала қилиши дурустдир ва агар аҳли солиҳни излаб муомала қилса, тақводорлар жумласидандир.

Шубҳалардан йироқ бўлинг.

Шубҳалардан йироқ бўлиш ҳақида салафлардан қилинган нақллар. Абу Дардо (р.а) шундай деганлар: «Комил тақво – банданинг Аллоҳ таъолодан ҳатто заррача нарса хусусида ҳам қўрқмоғи ва ўзи билан ҳаром ўртасига тўсиқ қўйиш мақсадида ҳаром бўлиши эҳтимолидан қўрқиб, баъзи ҳалол нарсаларни ҳам тарк қилмоғидир». Ҳасан Басрий айтади: «Тақводор кишиларда тақво шу даражага бориб етадики, улар ҳаромдан қўрққанлари боис, кўпгина ҳалол нарсалардан ҳам тийилиб турадилар».